Wielu rodziców wciąż uważa, że wizyta u logopedy jest potrzebna dopiero wtedy, gdy dziecko zaczyna mówić lub gdy pojawią się wyraźne wady wymowy. Tymczasem rozwój mowy rozpoczyna się znacznie wcześniej – już w okresie prenatalnym, a pierwsze formy komunikacji pojawiają się natychmiast po narodzinach. Od pierwszych chwil życia noworodek porozumiewa się z otoczeniem za pomocą płaczu i krzyku, a wraz z osiąganiem kolejnych kamieni milowych zaczyna przekazywać coraz bardziej złożone komunikaty.

Jak rozwija się mowa w pierwszym roku życia?

Około piątego lub szóstego miesiąca życia pojawia się gaworzenie, czyli świadome wydawanie dźwięków. Na początku są to proste sylaby otwarte, takie jak „ma” czy „ba”, a z czasem również sylaby zamknięte, np. „mam” lub „bab”. W okolicach pierwszych urodzin dziecko potrafi zazwyczaj wypowiedzieć ze zrozumieniem od trzech do pięciu słów, rozumie znacznie więcej, a także reaguje na swoje imię. Jeśli te etapy się opóźniają, jest to wyraźny sygnał, że warto skonsultować się z logopedą i sprawdzić, czy rozwój mowy
przebiega prawidłowo.

Logopeda a problemy z karmieniem

Jednym z najczęstszych powodów wizyt u logopedy w pierwszych miesiącach życia są trudności z karmieniem. Mogą one dotyczyć zarówno dzieci karmionych piersią, jak i mlekiem modyfikowanym. W przypadku karmienia naturalnego niepokój powinny wzbudzić częste ulewania, prężenie się podczas karmienia, krztuszenie się, trudności z prawidłowym przystawieniem do piersi czy wyraźny dyskomfort mamy – ból, zmiana kształtu lub koloru brodawki, a także konieczność przyjmowania niewygodnych pozycji. Logopeda jest w stanie ocenić budowę i funkcjonowanie aparatu artykulacyjnego niemowlęcia, mechanizm ssania oraz dobrać odpowiednią pozycję karmienia.
Jeśli dziecko jest karmione butelką, specjalista może doradzić wybór smoczka dopasowanego do umiejętności i budowy anatomicznej, ocenić sposób ssania i wskazać, jak prawidłowo trzymać malucha w czasie posiłku. Może również pomóc w doborze odpowiedniego smoczka uspokajacza.

Konsultacja logopedyczna przy rozszerzaniu diety

Pomoc logopedy bywa niezwykle cenna także na etapie rozszerzania diety. Zdarza się, że dziecko odmawia próbowania nowych pokarmów, nie akceptuje określonych konsystencji lub ma trudności z gryzieniem i żuciem. W takich sytuacjach logopeda podpowie, jak prawidłowo podawać jedzenie łyżeczką, jak zadbać o właściwą pozycję w krzesełku do karmienia oraz w jaki sposób stopniowo oswajać malucha z różnorodnymi teksturami posiłków.

Oddychanie przez usta – sygnał ostrzegawczy

Prawidłowo niemowlę powinno w spoczynku mieć zamknięte usta i oddychać nosem. Jeśli dziecko oddycha przez usta i stale trzyma je uchylone, może to prowadzić do próchnicy, częstych infekcji górnych dróg oddechowych oraz obniżonego napięcia mięśniowego warg i policzków. Logopeda sprawdzi napięcie mięśniowe, budowę anatomiczną i zaproponuje ćwiczenia lub inne działania mające na celu wyeliminowanie tego problemu.

Objawy, które powinny skłonić do wizyty u logopedy

Do logopedy warto zgłosić się nie tylko wtedy, gdy brak jest gaworzenia po szóstym miesiącu życia, dziecko nie reaguje na swoje imię czy występują problemy z karmieniem. Konsultacja jest wskazana także w przypadku trudności przy rozszerzaniu diety, stale otwartej buzi lub nisko ułożonego języka w jamie ustnej. Wczesna interwencja logopedyczna może zapobiec wielu problemom rozwojowym i wpłynąć pozytywnie na prawidłową komunikację w przyszłości.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak przebiega diagnoza logopedyczna niemowląt lub jakie korzyści daje wczesna interwencja logopedyczna, zajrzyj do innych artykułów w naszej czytelni.

Bibliografia:

• Banaszkiewicz A. (2018). Akwizycja mowy w pierwszych latach życia [w:] Wczesna interwencja logopedyczna, pod red. S. Milewskiego, J. Kuczkowskiego i K. Bray-Kaczorowskiej, Gdańsk: Harmonia Universalis.
• Kamińska B., Siebert B. (2012) Podstawy rozwoju mowy u dzieci [w:] Forum Medycyny Rodzinnej 2012, tom 6, nr 5, 236–243
• Machoś M. Krótkie wędzidełko języka u noworodków i niemowląt – diagnoza i terapia, Wydawnictwo GooGoo